حقایقی تعجب برانگیز و شیرین درباره کتاب های چاپ نفیس

به گزارش خبرنگار هنر و رسانه خبرگزاری ایبنا، در پی گفتگوهای مختلفی که با موضوع «آسیب شناسی طراحیِ جلد کتاب های مذهبی» با بعضی طراحان و ناشران کتابهای مذهبی  داشتیم، مصاحبه ای هم با مدیر تولید نشر پیام عدالت یکی از فعّالترین ناشران آثار دینی و نفیس انجام دادیم. سید محمد حسینی مدیر تولید نشر پیام عدالت، درمعرفی این نشر به خبرنگار ما گفت: نشر پیام عدالت از سال 85 شروع به چاپ کتابهای نفیس کرد و نکته منحصر به فرد در این نشر آن است که می توانم بگویم این نشر توانسته برای اولین بار کتاب نفیس را به صورت تجاری تولید کند و این آثار را به تولید انبوه برساند.

وی افزود: پیشتر، ناشرانی دیگر این کار را می کردند اما به صورت محدود و مثلا در سال یک قرآن نفیس را منتشر می کردند. قرآن چون برای استفاده عموم است، هیچ گاه لزوم ارائه آن به صورت کتاب نفیس نمی شد. از اینرو از دوره ای به بعد ناشرانی که این کار را کردند ناشران قرآنی نبودند بلکه ناشران هنری مانند نشر یساولی بودند که برای اولین بار قرآنی را با صحافی خاص به صورت کار هنری ارائه دادند اما این کار در شمارگانی محدود انجام شد.

محمد حسینی با اعتراف به اینکه کتابهای نشر پیام عدالت از لحاظ ارزش هنری پایین تر از نمونه های پیشین بود اظهار داشت: از سال 85 به بعد، نشر پیام عدالت از لحاظ حجم تولید در بازار با اختلاف فاحشی با دیگر ناشران در مرتبه اول قرار گرفت.

کلام الله در ظاهری زیبا و باشکوه
وی در خصوص بیان هدف و علت شروع این نشر به چاپ و تولید کتابهای نفیس گفت: در شروع کار خود این مسئله که کلام الله در باشکوه ترین شکل و ظاهر عرضه شود جذاب و برانگیزاننده بود که خود این مساله در برابر همه اضطراب ها و ریسک های احتمالی این کار کفایت می کرد اما واقعیت این است که در حال حاضر تقریبا این کار کاملا تجاری شده  و کالایی که ما داریم تولید می کنیم عملا دیگر نمی شود  به آن کالای فرهنگ گفت. این کالا یک کالای لوکس است و حدود 80 در صد فروش ما بعنوان کادو و هدیه از سوی مشتریان خریداری می شود. 

همچنین حسینی درباره قیمت کتابهای نفیس گفت: قرآن های نفیس ما از 70 هزار تومان که برای قطع جیبی است شروع می شوند و تا 2 میلیون و پانصد هزار تومان که برای قطع سلطانی است ادامه می یابد. این قیمت پشت جلد این کتابهاست اما چون 99 درصد کتابهای نفیس قیمت پشت جلد ندارند و حتی به دلیل تقدسی که برای کتابی مانند قرآن قائلند؛ قیمت را روی جلد آن حک نمی کنند، به همین دلیل بسته به محلی که ارائه می شود قیمت آن نیز تغییر خواهد کرد.

درست برخلاف تصورمان فروش این کتابها اصلا کم نیست
وی درباره میزان فروش و مشتری های این کتابها افزود: تصور ما از ابتدا نیز اینگونه بود که این نوع کتابها خریداران محدودی را خواهند داشت و به طور کلی فروش این کتابها کم خواهد بود. ولی اصلا این طور نشد.

حسینی ادامه داد: حتی بخش نفیس به کنار، با این حجم بالای تولید خود ما هر طور که محاسبه می کنیم به هیچ نتیجه ای نمی رسیم که این حجم چگونه فروش می رود. حالا به این معادله کتابهای نفیس را هم بیافزایید. واقعیتش خود ما هم متعجبیم که این حجم تولید کجا مصرف می شود. شاید در ایران بتوان اینگونه توجیه کرد که چون عرصه تولید سخت شده است؛ دیگر اصلا چیزی به عنوان رقیب وجود ندارد و با وجودی که عرصه تولید خالی شده اما تقاضا همچنان پا برجاست. ما اغلب با این مساله مواجه ایم که پیش از اینکه کتاب به بازار عرضه شود، پیش فروش شده است. 

وی درباره میزان فروش این نشر در داخل و خارج از ایران اظهار داشت: بیشتر از 85 درصد تولیدات ما در داخل مصرف می شوند و 15 درصدِ در خارج هم به صورت انجام سفارش است؛ البته نه اینکه بحث صادر کردن به آن معنا وجود داشته باشد. عمده کار مصرف داخلی دارد.

آیا ظاهر زیبای قرآنِ نفیس باعث خواندنش شود!
وی در توضیح این حجم خرید داخلی افزود: کار نفیس کاری است که بسیاری دوست دارند که داشته باشند و بخصوص قرآن که شاید برخلاف دیگر اقلام لوکس همه دوست دارند که نسخه ای از آن را داشته باشند. در این میان کسانی را دیده ام که کار نفیس خریداری کردند ولی من به یقین می توانم بگویم که شاید اصلا اهل قرآن خواندن نبودند ولی زیبایی ظاهر کار باعث شد که جذب این کتاب شوند و این دوست داشتن شاید باعث بشود که روزی کتاب را هم بخوانند.

حسینی در پاسخ به این سوال که چه قدر در انتشار کتاب های نفیس به دنبال ارائه کار تازه بوده اید؟ گفت: فراموش نکنید که ما دغدغه جذب مشتری را ما نداریم و این مساله عامل بازدارندۀ اساسی برای کار تازه کردن ما است. شاید اصلا فرصت این را نداریم که بخواهیم به ایجاد یک تغییر و تحولاتی چشم گیر بیاندیشیم ولی چون عموما با مراکز پخش بیشتر در ارتباط هستیم، خواه نا خواه خود آنها به هر حال به دنبال کار جدید هستند. بعلاوه خود ما هم در کارهای نفیس به طور معمول این جدید بودن را لحاظ می کنیم و مثلا در چاپ بعدی یک کار نفیس حداقل کاری که انجام می شود آن است که تیپ صحافی آن عوض می شود و مثلا صحافی نفیس معمولی تبدیل می شود به صحافیِ برجسته و یا در آن از متریال جدید استفاده می شود و خود این هم البته علت دارد زیرا در هر چاپ قیمت پشت جلد بالا می رود و به همین دلیل باید تفاوتی در کار جدید نسبت به کار قبلی ایجاد کرد که این بالا رفتن قیمت را توجیه کند.

طراحی در این حوزه خطیرتر است
مدیر تولید نشر پیام عدالت در پاسخ به اینکه آیا تیم بخصوصی در بخش طراحی و جلد سازی کتاب های این انتشارات فعالیت می کنند؟ گفت: در خصوص طراحی کارهای نفیس ما تیم طراحی نداریم و هنوز فرصت چنین کاری را پیدا نکرده ایم. ما با چند طراح همکاری داریم ولی اینگونه نیست که به شکل متمرکز در مجموعه ما حاضر باشند. زیرا نه کار ما از لحاظ هنری در جایی هست که بخواهیم چنین تیمی را تشکیل دهیم و نه این که میزان تولید به آن اندازه ای است که بخواهیم اینگونه فکر کنیم.
وی درباره امکان کارکردن با افراد و ایده های جدید در عرصه کارهای نفیس بیان داشت: کار نفیس جوری نیست که ما بتوانیم با طراحان مختلف و کم تجربه کار کنیم، طراحی در این حوزه خطیرتر است و لازم است که با افرادی که امتحانشان را پس داده اند کار کنیم. 

کتابهای قطع پالتویی از تلویزیون آغاز شد
حسینی همچنین در مورد نوعی از کتابهای جیبی که به قطع پالتویی معروف هستند، به ذکر این نکته پرداخت که «نشر پیام عدالت اولین انتشاراتی بود که تولید انبوه این کتابها را در پیش گرفت» و گفت: این کتاب ها به نام قطع پالتویی معروف هستند اما اندازه استاندارد قطع پالتویی را ندارند چرا که این نوع کتاب در ایران و با توجه فرهنگ و شرایط اجتماعی ما به لحاظ اندازه بی قواره جلوه می کرد و اصلا معنی نمی داد، تا اینکه در سال 87 وزارت ارشاد سفارشی  برای تولید یک سری کتاب ها از ادبیات کهن داد که در قطع پالتویی باشد و اینها اولین کتابهای در قطع استاندارد پالتویی در ایران بودند. اما تولید این کتابهای قطع پالتویی که می بینید که در اصل کوچکتر از قطع استاندارد پالتویی هستند، با سفارشی از دارالقرآن کریم آغاز شد که می خواست قرآن هایی کوچک و ارزان قیمت خریداری کند که در مناسبت ها در مجالس مختلف بتوانند با قیمت ارزان و کیفیت مناسب توزیع کنند. شروع این کارهای پالتویی از هم انتشارات ما بود و اولین کتابی هم که در ایران به این شکل چاپ شد قرآن بود. 

جلد و کاغذ کتابهای پالتویی تصادفا مورد پسند مردم قرار گرفت
وی در ادامه افزود: مسئله از این جا آغاز شد که این قرآن ها به تلویزیون رفت و در برنامه به سمت خدا (اگر اشتباه نکنم) در دست کارشناسان و سخنرانان برنامه دیده شد. آن زمان تولید در حدی بود که فقط مثلا به کارشناسان و افراد خاص داده بودند و بعد از آن این قرآنها معروف شدند به قرآنهای به سمت خدا و نه پالتویی!

حسینی در باره کیفیت و ضروریات کاغذ و جلد کتاب های قطع پالتویی نیز توضیح داد: برای تولید قرآنهایی در این سایز کاغذهای شیت (صفحه ای) جواب نمی دهد، برای تولید آنها لازم بود که کاغذ رول وارد شود، کاغذ رول کاغذی است که با آن روزنامه و مجله چاپ می کنند این کاغذ برای کارهای تیراژ بالا و تعداد صفحه بالا کاربرد دارد و مثلا زیر ده هزار نسخه اصلا مرقون به صرفه نیست ...

وی در مورد جلد این کتاب ها افزود: صحافی کتابهای قطع کوچک طبیعتا دشوارتر است و از این رو گرانتر است و لازم بود که به طرف جنسی برای جلد می رفتیم که هم قابلیت تولید انبوه را داشته باشد و هم از لحاظ عملی شدنی باشد؛ به همین دلیل از نوع خاصی چرم استفاده شد که خیلی نرم و سبک است.

حسینی در پایان سخنان خود بیان داشت: «پیام عدالت» نشری است که شاید در زمینۀ ادامه دادن تجارب خود بسیار موفق بوده است. ما تنها نشری بودیم که کار روی کتابهای قطع پالتویی را از سال 92 آغاز کردیم و تا امروز در این زمینه به بلوغ رسیده و این مسیر را ادامه داده ایم.